ماه مبارک رمضان96

در رابطه ماه مبارک رمضان حدیثی از پیامبر اکرم(ص) در آخرین روز ماه شعبان برای یارانشان بیان فرمودند را تلاوت می کنم و بعد به بقیه مطالب خواهم پرداخت.

پیامبر(ص) یارانشان را برای فرا رسیدن ماه مبارک رمضان بشارت می دادند (خطبنا رسول الله صلى الله علیه وآله فى آخر یوم من شعبان) حضرت سلمان (رض) این حدیث را از پیامبر خدا روایت می کند که می فرماید: پیامبر(ص) در آخرین روز ماه شعبان خطبه ای ایراد فرمودند سخنرانی کردند و مطالب بسیار مهمی را که مربوط به ماه مبارک رمضان است در این حدیث بیان فرمودند.

(یا ایها الناس قد اظلکم شهر عظیم مبارک شهر فیه لیلة خیر من الف شهر جعل الله صیامه فریضة و قیام لیله تطوعا، من تقرب فیه بنافلة من الخیر کان کمن ادى فریضة فیما سواه وهو شهر الصبر والصبر ثوابه الجنه وشهر المواسات وشهر یزاد فى رزق المؤمن وشهر اوله رحمة واوسطه مغفرة وآخره عتق من النار وهو للمؤمن غنم وللمنافق غرم ) حدیث بسیار جالب و پر محتوایی است که پیامبر خدا می فرمایند: ماه بسیار بزرگ و با برکتی بر شما سایه افکنده است، ماه بسیار مبارکی در راه است، ماهی که از ویژگیهای این ماه این است که خداوند متعال در این ماه روزه را بر شما فرض نموده است.

در این ماه مبارک هر مسلمانی که کار خیری انجام دهد به اندازه اجر و پاداش یک فرضی که در ماههای گذشته انجام داده است اجر و پاداش می گیرد و هر انسان مسلمانی که در این ماه یک فرضی را به جا می آورد به اندازه هفتاد فرضی که در ماهای گذشته انجام داده اجر و پاداش می گیرد.

فرمودند که ماه مبارک رمضان آنقدر فضیلت دارد که یک مستحبی و یک سنتی را که انسان در این ماه انجام می دهد به اندازه یک فرض یا واجب در ماههای دیگر اجر و پاداش دارد.

فرمودند ماه رمضان ماه صبر است بزرگترین درسی که در ماه مبارک رمضان ما می آموزیم درس صبر و شکیبایی است.

صبر و شکیبایی یکی از بزرگترین خصلت ها است آنقدر اجر و پاداش صبر و شکیبایی زیاد است که خداوند متعال می فرماید: (إِنَّمَا یُوَفی الصبرُونَ أَجْرَهُم بِغَیرِ حِسابٍ) اجر انسانهای صبر کننده و شکیبا بدون حساب به آنها داده می شود با شمارش به آنها داده نمی شود زیرا هر انسان در تمام شئون زندگی اش نیاز به صبر و شکیبای دارد.

صبر کردن در برابر نگاههای حرام، صبر کردن در برابر شهوات و غرائز و صبر کردن در برابر خشم و غضب صبر کردن در برابر تنگدستی ها و فقر و سختی ها و مشکلاتی که برای انسان است، صبر کردن در برابر غم و اندوه و مصیبت های دنیوی، صبر کردن در همه مراحل زندگی بسیار دشوار است.

لذا اگر کسی بتواند در برابر سختی ها و مشکلات صبر داشته باشد اجر و پاداش بسیار بزرگی برایش دارد و ماه رمضان یکی از درسهایی که به ما می آموزد درس صبر و شکیبایی در هوای گرم 16 یا 17 ساعت روزه گرفتن در حالی که در خانه همه چی خوردنی ها است و حلال و مباح است.

انسان در یازده ماه گذشته هر زمان که اراده می کرد می توانست از حلال ها و مباح ها استفاده کند، اما در ماه رمضان همه خوردنی ها و آشامیدنی ها را می بیند اما به خاطر رضای خدا دست به طرف آن دراز نمی کند؛ سختی ها و تشنگی و گرسنگی را تحمل می کند به خاطر رضای خدا به همین خاطر روزه از عباداتی است که خداوند اجر و پاداش آن را بر عهده خودش قرار داده است.

در روزقیامت همه اجر و پاداش عبادات به فرشته ها موکول می شود، اما خداوند متعال در حدیث قدسی می فرماید: (الصَّوْمُ لي و اَنا اَجْزي به) روزه مال من است چون در همه عبادات امکان ریا و شرک وجود دارد، اما در روزه امکان ریا وجود ندارد.

زیرا اگر کسی خواسته باشد روزه بخورد می تواند در جای خلوت بخورد و احدی جز خدا نمی فهمد و می تواند مثل دیگران بگوید من روزه دارم، چون در روزه ریا وجود ندارد. خداوند می فرماید: روزه مال من است و در روز قیامت اجر و پاداش را خودم خواهم داد.

پس ماه مبارک رمضان ماه صبر و شکیبایی است که انسان درس صبرو شکیبایی می آموزد و بعد فرمودند: ماه رمضان ماه همدردی است، اگر امروز مسلمانان با یکدیگر همدردی می داشتند (یعنی غم دیگران غم آنها می بود و مشکلات مسلمانن مشکلات همه می بود و رنج و اندوه مسلمانان رنج و اندوه همه می بود همه با هم همدردی می کردند) طبق حدیث پیامبر (مَثَلُ الْمُؤْمِنِينَ فِي تَوَادِّهِمْ وَتَرَاحُمِهِمْ وَتَعَاطُفِهِمْ مَثَلُ الْجَسَدِ؛ إِذَا اشْتَكَى مِنْهُ عُضْوٌ تَدَاعَى لَهُ سَائِرُ الْجَسَدِ بِالسَّهَرِ وَالْحُمَّى) فرمودند: مسلمانان در محبت و رحم و شفقت و عطوفت با یکدیگر مانند اجزای یک جسم هستند، وقتی یک عضوی از اعضای بدن انسان درد می کند بقیه اعضا هم با او هم دردی می کنند.

بنی آدم اعضای یکدیگرند/ که در آفرینش زیک گوهرند/ چو عضوی به درد آورد روز گار/ دگر عضوها را نماند قرار.

مسلمانان باید این طور باشند، آنچه که مسلمان برای خودش دوست دارد باید برای یگران دوست داشته باشد و آنچه که برای خود نمی پسندد برای دیگران هم نپسندد.

در ماه رمضان یکی از درسهایی که می آموزیم درس همدردی و مواسات است و از حال کسانیکه در آفریقا و سرزمین های دیگر یک لقمه نانی ندارند و برای ادامه زندگیشان از برگهای درختان استفاده می کنند از حال انها آگاه می شویم.

ماه رمضان ماهی است که در آن ماه روزی مومن زیاد می شود، و در قسمت اخر فرمودند: کسی که در ماه مبارک رمضان به روزه داری افطاری می دهند و لو اینکه نیاز نداشته باشد همین افطاری سبب مغفرت گناهان او می شود، علاوه بر اینکه گناهان صغیره او بخشیده می شود.

برای کسی که به روزه داری افطاری داده اجر و پاداش روزه داری است بدون اینکه ذره ای از اجر و پاداش آن کسی که به او افطاری داده است کم بشود. خداوند متعال از خزانه خودش که خزانه اش پایانی ندارد اجر و پاداش روزه داری را به انسان می دهد.

در آستانه این ماه قرار داریم ماهی که آنقدر فضیلت دارد که به طور مثال من قصه دو برادر صحابی را عرض می کنم تا قدر این ماه را بدانیم دو تا برادر همزمان در محضر پیامبر حاضر شدند و اسلام آوردند و در ماه رمضان ماه نزول قرآن است، قرآنی که برای هدایت هر دو تلاش می گردد، یکی از این دو برادر در جبهه جنگ شهید شد و به درجه شهادت رسید و یکی دیگر از این برادرها یک سال بعد به مرگ طبیعی فوت کرد.

حضرت طلحه می فرماید: من این دو برادر را در خواب دیدم که برادر دومی که به مرگ طبیعی فوت کرده جلوتر از برادر شهیدش به بهشت داخل شد، من تعجب کردم که شهید مقام والایی دارد اما این برادر که شهید نشده است جلوتر وارد بهشت شد، من خوابم را برای پیامبر تعریف کردم و گفتم تعجب کردم پیامبر عرض کردند جای تعجب نیست این برادر که یک سال بعد زنده بوده است هم خدا را عبادت کرده و هم ماه مبارک رمضان را دریافته است از فضیلت و برکات ماه رمضان بهره مند شده است.

ما باید خدا را شکر کنیم که خداوند متعال به ما عمری عنایت فرموده که بتوانیم از برکات این ماه رمضان استفاده کنیم.

چقدر از برادران و خواهرانی بودند که در سال گذشته در جمع ما بودند و الان نیستند و ما نمی دانیم که آیا در سال آینده در این جمع خواهیم بود و ماه رمضان را دریابیم یا خیر!

لذا ماه بهار قرآن ماه نزول قرآن (شَهْرُ رَمَضانَ الَّذی أُنْزِلَ فیهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَیِّناتٍ مِنَ الْهُدى وَ الْفُرْقانِ) ماه رمضان ماه نزول قرآن است قرانی که برای هدایت انسانها نازل شده قرآنی که برای بیان کردن حق و باطل نازل شده (إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ) قرآنی که انسانها را به بهترین راه و استوارترین راه دعوت می کند.

قرآن در این ماه نازل شده و در این ماه یک شب به نام لیله القدر دارید که فضیلش به اندازه 88 و اندی برابری می کند.

لذا این ماه بسیار مبارک است؛ ما باید از لحظه به لحظه شبانه روز این ماه استفاده کنیم.

این ماه ماه بهار دلها است، دلها با تلاوت قرآت و با ذکر و یاد خدا و با عبادات خرم و شادمان می شود و ماه رمضان ماه خودسازی است که انسانها خودشان را بسازند، دست از گناه و معصیتی که در یازده ماه گذشته مرتکب شدند بردارند، ماه رمضان ماه تقویت رابطه انسانها با خدا است.

رابطه ای که در این یازده ماه گذشته بر اثر گناه و معصیت ضعیف شده و امروز ضعف و ناتوانی مسلمانان در برابر دشمن فقط بخاطر ضعف رابطه آنها با خدا است، وقتی رابطه انسانها با خدا ضعیف شود مسلمانان در برابر دشمنان ضعیف می شوند، ماه رمضان ماهی است که ما می توانیم رابطه خود با پروردگارمان را تقویت کنیم و دست از گناه برداریم و از گناهان گذشته توبه کنیم.

ماه رمضان ماهی است که خداوند متعال در این ماه به خاطر این عبادت بزرگ گناهان گذشته انسان را می بخشد (مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ) پیامبر می فرمایند: هر کسی که ماه رمضان را با ایمان و یقین کامل و به خاطر رضای خدا و طلب اجر و پاداش روزه بگیرد سبب بخشیدن گناهان گذشته اش می شود.

ماه رمضان نوعی تزکیه نفس است، انسانها در این ماه نفسشان را تزکیه می کنند و تزکیه نفس بزرگترین عبادات است.

هدف از همه عباداتی که انجام می دهیم این است که نفسمان را تزکیه کنیم، نفس باید آنقدر تزکیه شود که کوچکترین رغبتی به گناه نداشته باشد، نفس باید آنقدر تزکیه شود که انسان شوق فراوانی به عبادات داشته باشد.

در این صورت انسان با ذوق فراوان طرف عبادات می رود گنا و معصیت حتی از شنیدن اسم گناه و معصیت متنفر است، این تزکیه نفس است، تزکیه نفس آنقدر مهم است که خداوند متعال در سوره الشمس بعد از یازده مرتبه سوگند می فرماید: (قدْ أَفْلَحَ مَن زَکَّاهَا وَقَدْ خَابَ مَن دَسَّاهَا) رستگارند کسانی که نفسشان را از گناه و معصیت پاگ کردند و زیان کار و خاسر کسانی هستند که نفسشان را به گناه آلوده کردند. تزکیه نفس نیاز به جهاد با نفس دارد.

پیامبر می فرمایند: (وَالْمُجَاهِدُ مَنْ جَاهَدَ نَفْسَهُ فِي طَاعَةِ اللَّهِ) مجاهد واقعی کسی است که با نفسش مبارزه می کند، نفسش را به عبادت خدا وادار می کند، نفس همیشه انسان را به گناه وادار می کند، اما اگر انسان بتواند جلوی نفسش را بگیرد و نفسش را به عبادت خدا وادار کند بزرگترین عبادت و جهاد را انجام داده است.

جهاد با نفس فقط برای یک روز دو روز یا یک ماه دو ماه نیست، تمام شبانه روز انسان باید مواظب نفسش باشد، اگر یک چشم به هم زدن اگر از نفسش غافل شود ممکن است انسان را به گناه بکشد.

پیامبر همیشه در دعاهایشان می فرمودند: پروردگارا! مرا یک چشم به هم زن، مرا به خود وامگذار؛ انسان در حقیقت دو دشمن خطرناک دارد.

یکی نفس و یکی شیطان چهار چیز است که انسان را از خدا دور می کند، یکی نفس یکی شیطان و دنیا و مخلوقات خدا است.

نفس دشمن بزرگی است وپیامبر(ص) بهترین و بزرگترین جهاد جهاد با نفس است، آیات بسیاری در قرآن است (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ ۚ وَمَن يَتَّبِعْ خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ) دنبال وسوسه شیطان نروید، دنبال شیطان راه نروید که شیطان دوست شما نیست، شیطان شما را به گناه و معصیت و فحشا دعوت می کند.

(إِنَّ الشَّیطانَ لَكُم عَدُوٌّ فَاتَّخِذوهُ عَدُوًّا ۚ) خدا می فرماید: شیطان دشمن شما است، شما او را به عنوان دشمن بدانید.

یکی از مخلوقاتی که انسان را از خدا دور می کند شیطان است، دنیا انسان را از خدا غافل می کند.

انسانها دو حالت دارند یا دنیا را دارند یا ندارند؛ آنهایی که دنیا را ندارند و به آنچه که دارند قانع نیستند همیشه در غم و اندوه و ناراحتی اند که چرا فلانی این همه دارد و من ندارم؛ این ناراحتی ها این انسان را از یاد و عبادت خدا غافل می کند، همیشه فکر و هم و غمش این است که چگونه بتواند مال و ثروتی مثل فلانی بدست آورد.

کسی که مال و ثروت دارد باز اگر دیندار نباشد و تقوا نداشته باشد این هم مال دنیا او را به فساد و گناه و معصیت می کشاند و هیجگاه از ما و ثروت دنیا سیر نمی شود و همیشه حرص و آز و طمع دنیا او را آزار می دهد.

چهارم زن و فرزند و بقیه ممکن است، بعضی از مخلوقات ممکن است از شیطان بدتر باشند و انسان را از یاد خدا غافل کنند.

همان طور که عرض شد ماه رمضان ماه بسیار بزرگی است که فقط این ماه یا این عباداتی که ما در این ماه انجام می دهیم بهانه است برای مغفرت گناهان گذشته؛

پیامبر(ص) وقتی بالای منبر تشریف بردند پایشان را که روی پله اول گذاشتند فرمودند: آمین! پایشان را روی پله دوم گذاشتند فرمودند: آمین! و سوم هم فرمودند: آمین! یارانشان تعجب کردند که در آمین حتما باید کسی دعا کند و در جواب دعا دیگران بگویند آمین! ظاهرا کسی دیده نشد که دعا کند.

بعد از نماز سوال کردند که یا رسول الله! ما امروز چنین سخنانی را شنیدیم که تا به حال نشنیده بودیم بدون اینکه کسی دعا کند شما آمین گفتید؛ گفتند خیر! وقتی من پایم را روی پله اول گذاشتم جبرئیل آمد دعا کرد که از رحمت خدا دور باد آن انسانی که ماه رمضان را با تمام فضایل و برکاتش دریابد و آنچنان عبادتی انجام ندهد و توبه نکند که گناهانش بخشیده شود. فرمودند این از رحمت خدا دور باد من گفتم آمین، دعا کننده جبرئیل و آمین کننده پیامبر.

دوم فرموند: که جبرئیل فرمود از رحمت خدا دور باد آن انسانی که پدر و مادرش یا یکی از این دو را در یابد و خدمت به آنها نکند من گفتم آمین.

بعد سومین دعایی که جبرئیل کردند این بود از رحمت خدا دور باد آن کسی که نام مبارک شما را بشنود و برشما درود نفرستد من گفتم آمین.

به هر حال ماه رمضان ماه آماده کردن زاد و توشه است، برای آخرت ماه آماده کردن زاد و توشه است برای سفری که در پیش داریم این سفر برای همه است هیچ انسانی استثنا نیست (تزود من الذي لا بد منه فإن الموت ميقات العباد) زاد و توشه فراهم کن برا آن سفری که حتما عازم آن سفر خواهی شد زیرا مرگ برای همگان مقدر شده است به سراغ همگان می آید.

فرمودند آیا تو دوست داری همراه غافله ای باشی وآن غافله زاد و توشه داشته باشند اما تو نداشته باشی؟

لذا ما همه غافله ای هستیم که یکی پس از دیگری از بین ما رخت بر می بندد و عازم این سفر می شوند خوشابحال آن انسان هایی که در همین دنیا زاد و توشه فراهم کردند.

پیامبر فرمودند: (الْكَيِّسُ مَنْ دَانَ نَفْسَهُ وَعَمِلَ لِمَا بَعْدَ الْمَوْتِ) انسان عاقل انسانی است که عمل صالح انجام می دهد برای بعد از مرگش زاد و توشه فراهم می کند، برای بعد از مردن.

در روایت دیگر عبدالله ابن عمر نقل می کنند یکی از انصار در محضر پیامبربلند شد و سوال کرد: عاقل ترین انسانها و زیرک ترین انسانها چه کسانی هستند؟ پیامبر فرمودند: (اکثرهم استعداد للموت و اکثرهم ذکر للموت) عاقل ترین انسانها کسانی هستند که به یاد مردن هستند و برای مردن آمادگی دارند و چمدانشان را بار سفرشان را آماده کردند و منتظر هستند که به ملاقات خدا بشتابند و آن نعمت های ابدی که وعده داده شده است برسند این انسانها انسانهای عاقل و شرافتمندی در دنیا و آخرت هستند.

ماه رمضان ماه امتحان و آزمایش است، بعد از یازده ماه که انسانها از نعمتهای حلال استفاده می کنند خداوند متعال یک ماه را امتحان عملی قرار داده است برای بندگانش که آیا بندگان می توانند در این هوای گرم و مدت طولانی روزه بگیرند؟ این یک امتحان است و هر مسلمانی باید در دنیا امتحان شود.

(أَحَسِبَ النَّاسُ أَن یُتْرَکُوا أَن یَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لَا یُفْتَنُونَ وَلَقَدْ فَتَنَّا الَّذِینَ مِن قَبْلِهِمْ) خدا می فرماید: آیا کسانی که می گویند ما مسلمان هستیم آیا به حال خود رها می شوند خیر! کسی که می گوید من مسلمان هستم باید در دنیا امتحان شود، چون امتهای گذشته هم امتحان و آزمایش شدند و خداوندمتعال برای این امتحان و آزمایشات امتیازاتی را در نظر گرفته است.

(إذَا دَخَلَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ النَّارِ وَصُفِّدَتْ الشَّيَاطِينُ) خداوند متعال در ماه رمضان درهای جهنم را می بندد و درهای بهشت را بر روی روزه داران باز می کند و شیاطین سرکش به زنجیر کشده می شوند.

خداوند متعال فرشتگانی را می فرستد که در شبانه روز فریاد می زنند ای کسانی که دنبال خیر و عمل صالح هستید ماه رمضان را غنیمت بشمار و دریاب که ماه ماه خیر و نیکی است ای آن انسانیکه به دنبال شر و گناه و معصیت هستی دست از گناه و معصیت بردار که این ماه عبادت است.

ماه رمضان ماه پیروزی بر نفس و شیطان است، ماه رمضان ماهی است که خداوند متعال به بهانه های مختلف قلم عفو بر گناهان بندگانش می کشد، ماه رمضان ماهی است که انسان بر شهوات و غرایز غلبه میکند.